EPE là gì? Đây là câu hỏi thường gặp khi doanh nghiệp chuẩn bị đầu tư nhà máy trong khu công nghiệp, làm việc với đối tác nước ngoài hoặc tìm hiểu về chính sách xuất nhập khẩu.

EPE là viết tắt của Export Processing Enterprise, nghĩa là doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Theo khoản 21 Điều 2 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp chế xuất là doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu kinh tế. Hoạt động chế xuất bao gồm chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, cung ứng dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu.

Điểm quan trọng là EPE không đơn giản là doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu. Doanh nghiệp phải đáp ứng những điều kiện riêng và chịu cơ chế quản lý, kiểm tra, giám sát hải quan tương ứng.

“Có xuất khẩu chưa chắc là EPE. EPE là một chế độ doanh nghiệp có điều kiện và cơ chế quản lý riêng.”

Nội dung bài viết

EPE là gì?

EPE là viết tắt của:

Export Processing Enterprise = Doanh nghiệp chế xuất = DNCX

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp chế xuất thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp hoặc khu kinh tế. Hoạt động chế xuất được hiểu là hoạt động chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, cung ứng dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu.

Có thể hiểu đơn giản:

EPE/DNCX → hoạt động chế xuất → hàng hóa, nguyên liệu chịu cơ chế quản lý hải quan riêng.

EPE thường xuất hiện trong các dự án sản xuất có chuỗi cung ứng quốc tế như:

Điện tử.
Linh kiện.
Cơ khí chính xác.
Phụ tùng ô tô.
Dệt may.
Sản xuất thiết bị.
Công nghiệp hỗ trợ.
Sản xuất hàng hóa chủ yếu để xuất khẩu.

Tuy nhiên, ngành nghề cụ thể không phải yếu tố duy nhất quyết định một doanh nghiệp có phải EPE hay không. Cần xem mục tiêu đầu tư, hồ sơ pháp lý và việc doanh nghiệp có được đăng ký theo chế độ doanh nghiệp chế xuất hay không.

EPE có giống doanh nghiệp xuất khẩu thông thường không?

Không.

Đây là điểm rất quan trọng khi tìm hiểu EPE.

Một doanh nghiệp Việt Nam có thể nhập nguyên vật liệu từ nước ngoài, sản xuất tại Việt Nam rồi xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài. Doanh nghiệp đó có hoạt động xuất nhập khẩu nhưng không mặc nhiên là EPE.

Trong khi đó, EPE được thành lập và hoạt động theo chế độ doanh nghiệp chế xuất, gắn với các điều kiện về khu vực hoạt động và kiểm tra, giám sát hải quan.

Tiêu chí	EPE/DNCX	Doanh nghiệp xuất nhập khẩu thông thường
Có thể xuất khẩu hàng hóa	Có	Có
Có thể nhập nguyên liệu	Có	Có
Là doanh nghiệp chế xuất	Có	Không mặc nhiên
Hoạt động theo cơ chế chế xuất	Có	Không mặc nhiên
Chịu yêu cầu riêng về kiểm tra, giám sát hải quan	Có	Tùy loại hình
Camera giám sát theo cơ chế DNCX	Có, trong phạm vi áp dụng	Không mặc nhiên
Quan hệ hàng hóa với nội địa	Có quy định riêng	Theo chế độ thông thường

Vì vậy, khi tư vấn cho doanh nghiệp, không nên chỉ hỏi:

“Công ty có xuất khẩu không?”

Mà cần hỏi:

“Công ty có được xác định là doanh nghiệp chế xuất hay không?”

EPE hoạt động ở đâu?

Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định doanh nghiệp chế xuất có thể thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu kinh tế. Trong khu công nghiệp cũng có thể có các phân khu dành cho doanh nghiệp chế xuất.

Do đó, không phải cứ nghe cụm từ “doanh nghiệp chế xuất” là phải hiểu doanh nghiệp nằm trong một khu chế xuất riêng biệt.

Có thể có:

DNCX trong khu chế xuất

DNCX trong khu công nghiệp

DNCX trong khu kinh tế

Đây là mô hình thường gặp tại các khu công nghiệp có nhiều doanh nghiệp FDI và nhà máy sản xuất xuất khẩu.

EPE có phải là doanh nghiệp FDI không?

Không nhất thiết.

EPE và FDI là hai khái niệm khác nhau.

FDI

FDI đề cập đến đầu tư trực tiếp nước ngoài, tức yếu tố về nguồn vốn và nhà đầu tư.

EPE

EPE đề cập đến doanh nghiệp chế xuất, tức mô hình hoạt động và chế độ quản lý theo quy định.

Một doanh nghiệp có thể là:

FDI + EPE

nhưng cũng cần phân biệt rằng EPE không đồng nghĩa với FDI.

Ví dụ:

Một nhà đầu tư nước ngoài thành lập nhà máy tại Việt Nam và đăng ký mục tiêu thành lập doanh nghiệp chế xuất.

→ Có thể là doanh nghiệp FDI đồng thời là EPE.

Còn việc xác định một doanh nghiệp cụ thể có phải EPE hay không phải căn cứ vào hồ sơ đăng ký đầu tư và trạng thái doanh nghiệp chế xuất theo quy định.

“FDI nói về nguồn vốn đầu tư. EPE nói về chế độ doanh nghiệp chế xuất.”

EPE có được xem là khu phi thuế quan không?

Trong chính sách quản lý, doanh nghiệp chế xuất đáp ứng điều kiện được áp dụng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan theo quy định. Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định doanh nghiệp chế xuất được hưởng chính sách thuế đối với khu phi thuế quan kể từ thời điểm mục tiêu đầu tư thành lập doanh nghiệp chế xuất được ghi nhận trong giấy tờ đầu tư hoặc giấy xác nhận đăng ký doanh nghiệp chế xuất theo thẩm quyền.

Tuy nhiên, có một bước rất quan trọng:

Sau khi hoàn thành xây dựng, doanh nghiệp chế xuất phải được cơ quan hải quan có thẩm quyền xác nhận đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan trước khi chính thức đi vào hoạt động. Nếu chưa được xác nhận đáp ứng điều kiện thì không được hưởng chính sách thuế áp dụng đối với khu phi thuế quan.

Đây là lý do EPE không chỉ liên quan đến thủ tục đầu tư.

Doanh nghiệp còn phải chuẩn bị cả hạ tầng vật lý, hệ thống quản lý hàng hóa và điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan.

EPE cần đáp ứng điều kiện gì?

Một trong những nội dung quan trọng là khu vực của doanh nghiệp chế xuất phải được ngăn cách với bên ngoài bằng hệ thống tường rào, có cổng và cửa ra vào, đồng thời bảo đảm điều kiện cho cơ quan Hải quan kiểm tra, giám sát và kiểm soát theo quy định áp dụng đối với khu phi thuế quan.

Bên cạnh đó, theo Điều 28a Nghị định 134/2016/NĐ-CP được bổ sung bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp chế xuất là khu phi thuế quan phải có:

Hàng rào cứng

Cổng/cửa ra vào

Hệ thống camera giám sát

Phần mềm quản lý hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế

Trong đó, camera phải quan sát được cổng/cửa ra vào và các vị trí lưu giữ hàng hóa 24/24 giờ. Dữ liệu camera phải được kết nối trực tuyến với cơ quan Hải quan và lưu giữ tại DNCX tối thiểu 12 tháng.

“Đối với EPE, hạ tầng camera không chỉ phục vụ an ninh nhà máy mà còn gắn với điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan.”

Vì sao EPE phải có camera hải quan?

Đây là phần đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp đang chuẩn bị xây dựng nhà máy.

Hệ thống camera phục vụ việc quan sát:

Cổng ra vào

Camera cần ghi nhận hoạt động phương tiện và hàng hóa đi qua cổng theo yêu cầu áp dụng.

Kho nguyên liệu, vật tư

Theo dõi việc đưa hàng hóa vào và ra khỏi khu vực lưu giữ.

Kho thành phẩm

Giám sát hoạt động xuất nhập hàng.

Bãi lưu giữ

Quan sát tổng thể khu vực hàng hóa.

Các khu vực lưu giữ khác

Tùy hiện trạng và loại hàng hóa của doanh nghiệp.
Theo quy định về điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan, dữ liệu camera phải được lưu trữ tại DNCX tối thiểu 12 tháng và kết nối trực tuyến với cơ quan Hải quan quản lý doanh nghiệp.
Do đó, hệ thống cần được thiết kế ngay từ khi xây dựng nhà máy.

Camera EPE cần những gì?

Không nên hiểu rằng chỉ cần mua vài camera IP là đủ.

Một hệ thống camera EPE có thể gồm:

Hạng mục	Chức năng
Camera IP	Ghi hình
Switch PoE	Cấp nguồn và truyền dữ liệu
NVR/VMS	Quản lý, ghi hình
HDD/Storage	Lưu trữ dữ liệu
Tủ Rack	Tập trung thiết bị
Cáp mạng	Kết nối camera
Cáp quang	Backbone
Router/Firewall	Kết nối và bảo vệ mạng
Internet	Kết nối từ xa
UPS	Duy trì nguồn khi sự cố

Đối với hệ thống DNCX thuộc trường hợp áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật của QĐ247, camera còn phải đối chiếu các thông số tại Phụ lục I như độ phân giải, FPS, WDR, IP67, ONVIF và các tiêu chí kỹ thuật khác.

Vì vậy:

Camera → mạng → lưu trữ → Internet → truy cập Hải quan

cần được tính như một hệ thống thống nhất.

EPE có được bán hàng vào nội địa không?

Có thể.

Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định doanh nghiệp chế xuất được bán hàng hóa vào thị trường nội địa. Hàng hóa nhập khẩu từ doanh nghiệp chế xuất hoặc khu chế xuất vào thị trường trong nước thuộc đối tượng chịu thuế theo quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.

Điều này không có nghĩa EPE hoạt động giống doanh nghiệp nội địa.

Các giao dịch giữa DNCX và khu vực khác trên lãnh thổ Việt Nam, không phải khu phi thuế quan, về nguyên tắc được quản lý theo quan hệ xuất khẩu, nhập khẩu, trừ những trường hợp được pháp luật quy định khác.

Do đó, doanh nghiệp EPE cần có bộ phận kế toán, xuất nhập khẩu và quản lý hàng hóa hiểu rõ cơ chế áp dụng cho DNCX.

EPE có được làm hoạt động kinh doanh khác không?

Nghị định 35/2022/NĐ-CP cho phép doanh nghiệp chế xuất thực hiện các hoạt động kinh doanh khác theo quy định, nhưng phải đáp ứng các điều kiện riêng.

Ví dụ, doanh nghiệp phải:

Bố trí khu vực lưu giữ hàng hóa phục vụ hoạt động chế xuất tách biệt với khu vực dành cho hoạt động khác.
Hạch toán riêng doanh thu và chi phí.
Không sử dụng tài sản, máy móc thiết bị được hưởng ưu đãi thuế của DNCX cho hoạt động kinh doanh khác theo cách trái quy định.

Điều này giúp phân biệt rõ hoạt động chế xuất với các hoạt động kinh doanh bổ sung.

EPE và DNCX có phải là hai khái niệm khác nhau?

Về bản chất trong cách sử dụng tại Việt Nam:

EPE = Export Processing Enterprise

DNCX = Doanh nghiệp chế xuất

Hai thuật ngữ này thường được dùng để chỉ cùng một đối tượng.

Ví dụ trong hồ sơ hoặc trao đổi với đối tác nước ngoài:

EPE Company

có thể được hiểu là:

Doanh nghiệp chế xuất

Trong tài liệu tiếng Việt:

DNCX

là cách viết phổ biến.

Doanh nghiệp nên sử dụng đúng thuật ngữ theo hồ sơ pháp lý và tài liệu giao dịch để tránh nhầm với doanh nghiệp xuất khẩu thông thường.

EPE thành lập như thế nào?

Theo quy định tại Điều 26 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, việc thành lập DNCX gắn với hồ sơ đầu tư và cam kết về khả năng đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan. Trường hợp thành lập đồng thời với thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhà đầu tư nộp bản cam kết về khả năng đáp ứng các điều kiện này cùng hồ sơ đầu tư.

Tùy trường hợp đầu tư, cơ quan đăng ký đầu tư sẽ:

Ghi nhận mục tiêu thành lập doanh nghiệp chế xuất trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

hoặc

Cấp Giấy xác nhận đăng ký doanh nghiệp chế xuất.

Sau giai đoạn xây dựng, doanh nghiệp phải hoàn thiện điều kiện kiểm tra, giám sát để cơ quan Hải quan xác nhận trước khi chính thức hoạt động.

EPE cần chuẩn bị gì khi xây dựng nhà máy?

Đối với một dự án EPE mới, nên chuẩn bị từ sớm các hạng mục liên quan đến kiểm tra, giám sát.

Có thể lập checklist:

Hạng mục	Cần chuẩn bị
Hàng rào	Có
Cổng/cửa	Có
Camera	Có
NVR/VMS	Có
Lưu trữ	Tính theo yêu cầu áp dụng
Internet	Có phương án kết nối
Mạng LAN	Thiết kế riêng cho hệ thống
Phần mềm quản lý hàng hóa	Có
Sơ đồ mặt bằng	Có
Sơ đồ camera	Có
Hồ sơ kỹ thuật	Có
Nhật ký vận hành	Có

Với camera, không nên đợi đến khi nhà máy xây xong mới bắt đầu khảo sát.

Vị trí cổng, kho và đường đi của hàng hóa nên được xem xét từ bản vẽ mặt bằng.

Điều này giúp hạn chế việc phải bổ sung đường cáp hoặc thay đổi vị trí camera sau khi nhà máy đã hoàn thiện.

EPE có liên quan đến hạ tầng mạng như thế nào?

Đây là phần có ý nghĩa thực tế với các nhà máy EPE.

Camera giám sát chỉ là một trong nhiều hệ thống sử dụng hạ tầng mạng.

Một nhà máy EPE có thể đồng thời cần:

Camera IP
WiFi
ERP/MES
Server
Máy chấm công
Máy in
IoT
Thiết bị sản xuất
Hệ thống truy cập từ xa

Vì vậy, hạ tầng mạng cần được thiết kế đồng bộ.

Một mô hình có thể gồm:

Internet → Firewall → Core Switch → Switch khu vực → Camera/WiFi/PC/Server

Các khu vực xa có thể sử dụng:

Core Switch → SFP → Cáp quang → Switch Rack phụ

Còn camera có thể được tách riêng:

VLAN Camera → Switch PoE → NVR/VMS

Thiết kế này giúp doanh nghiệp quản lý tốt hơn khi số lượng thiết bị tăng lên.

“Nhà máy EPE càng nhiều thiết bị, hạ tầng mạng càng cần được quy hoạch từ đầu.”

EPE khác khu chế xuất như thế nào?

Hai khái niệm này thường bị dùng lẫn.

Khu chế xuất

Là một loại khu công nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, cung ứng dịch vụ cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu.

EPE/DNCX

Là doanh nghiệp chế xuất thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp hoặc khu kinh tế.

Nói cách khác:

Khu chế xuất = khu vực

EPE = doanh nghiệp

Một khu công nghiệp thông thường cũng có thể bố trí phân khu dành cho doanh nghiệp chế xuất theo quy định.

Những hiểu lầm phổ biến về EPE

“Cứ xuất khẩu là EPE”

Không đúng.

Xuất khẩu chỉ là hoạt động kinh doanh. EPE là doanh nghiệp chế xuất được xác lập theo cơ chế và hồ sơ pháp lý tương ứng.

“EPE bắt buộc phải là doanh nghiệp nước ngoài”

Không nên hiểu như vậy.

EPE và FDI là hai khái niệm khác nhau.

“EPE nằm trong khu chế xuất”

Không nhất thiết.

Doanh nghiệp chế xuất có thể hoạt động trong khu chế xuất, khu công nghiệp hoặc khu kinh tế.

“Có camera là đủ điều kiện hải quan”

Không.

Ngoài camera còn có hàng rào, cổng/cửa, phần mềm quản lý hàng hóa và các điều kiện kiểm tra, giám sát khác.

“Camera phục vụ hải quan chỉ cần xem được nội bộ”

Không.

Đối với DNCX thuộc phạm vi quy định về camera giám sát, dữ liệu phải được kết nối trực tuyến với cơ quan Hải quan và lưu trữ tại doanh nghiệp theo thời gian quy định.

Menkar hỗ trợ hạ tầng camera và mạng cho EPE

Đối với doanh nghiệp EPE chuẩn bị xây dựng hoặc mở rộng nhà máy, Menkar có thể triển khai đồng bộ hệ thống hạ tầng:

Khảo sát mặt bằng

→ Xác định vị trí camera

→ Thiết kế mạng

→ Lắp camera

→ Thi công cáp mạng/cáp quang

→ Tủ Rack

→ Switch PoE

→ NVR/VMS

→ Storage

→ Internet/Firewall

→ Cấu hình truy cập

→ Kiểm tra hệ thống

Đặc biệt, việc thiết kế camera và mạng cùng lúc giúp xác định ngay từ đầu vị trí tủ mạng, nguồn điện, đường cáp và đường truyền.

Doanh nghiệp cũng có thể chuẩn bị hồ sơ gồm:

Danh sách camera
Model thiết bị
Sơ đồ camera
Sơ đồ mạng
Thông tin lưu trữ
Tài liệu kỹ thuật
Tài liệu vận hành

Những tài liệu này hữu ích trong quá trình quản lý và đối chiếu hệ thống.

Kết luận

EPE là gì?

EPE là viết tắt của Export Processing Enterprise, nghĩa là doanh nghiệp chế xuất (DNCX). Theo Nghị định 35/2022/NĐ-CP, đây là doanh nghiệp thực hiện hoạt động chế xuất trong khu chế xuất, khu công nghiệp hoặc khu kinh tế.

EPE khác doanh nghiệp xuất khẩu thông thường ở chế độ hoạt động và quản lý, đặc biệt là các điều kiện liên quan đến kiểm tra, giám sát hải quan. Doanh nghiệp chế xuất phải đáp ứng các điều kiện về khu vực ngăn cách, cổng/cửa, hệ thống quản lý hàng hóa và camera giám sát theo quy định áp dụng.

Đối với hệ thống camera, DNCX thuộc phạm vi áp dụng phải bảo đảm camera hoạt động 24/24 tại các vị trí quy định, kết nối trực tuyến với cơ quan Hải quan và lưu dữ liệu tại doanh nghiệp tối thiểu 12 tháng.

Vì vậy, nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị triển khai một dự án EPE, nên xác định tư cách DNCX, điều kiện hải quan, hệ thống camera và hạ tầng mạng ngay từ giai đoạn thiết kế nhà máy.

Thông Tin Liên Hệ

Công ty TNHH Menkar