Đối với doanh nghiệp chế xuất (DNCX), việc thiết kế camera trong kho cần tập trung vào khu vực lưu giữ hàng hóa và các vị trí hàng hóa ra vào, thay vì lắp camera dàn đều cho toàn bộ nhà máy.

Theo Quyết định 247/QĐ-TCHQ, hệ thống camera của DNCX bao gồm các vị trí tại cổng/cửa ra vào và các vị trí lưu giữ hàng hóa như kho, bãi nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm, thành phẩm, kho phế liệu, phế phẩm và các hàng hóa không chịu thuế khác. Nhà xưởng, văn phòng, nhà ăn và các khu vực phục vụ sản xuất, sử dụng hàng hóa không thuộc nhóm bắt buộc phải có camera quan sát theo quy định này.

Camera trong kho DNCX không nên thiết kế theo kiểu “càng nhiều camera càng tốt”, mà phải xác định rõ khu vực lưu giữ hàng hóa và camera đang quan sát được đến đâu.

Ngay sau khi xác định phạm vi cần giám sát, doanh nghiệp nên đối chiếu với bài Camera Hải Quan phải lắp ở đâu? để kết nối nội dung về vị trí camera tổng thể với bài viết chuyên sâu này.

Nội dung bài viết

Camera trong kho DNCX cần quan sát khu vực nào?

Không phải tất cả không gian bên trong DNCX đều có cùng yêu cầu.

Theo Quyết định 247/QĐ-TCHQ, nhóm vị trí cần quan tâm gồm:

Kho nguyên liệu, vật tư.
Bãi lưu giữ nguyên liệu, vật tư.
Kho hoặc bãi bán thành phẩm.
Kho thành phẩm.
Kho phế liệu, phế phẩm nếu có.
Các khu vực lưu giữ hàng hóa không chịu thuế khác.
Cổng, cửa ra vào DNCX.
Cổng, cửa ra vào các kho lưu giữ hàng hóa.

Trong khi đó, các khu vực như nhà xưởng sản xuất, văn phòng hoặc nhà ăn không thuộc nhóm phải bố trí camera quan sát theo yêu cầu về vị trí lắp đặt của Quyết định 247.

Muốn thiết kế camera DNCX chính xác, hãy bắt đầu từ sơ đồ hàng hóa được lưu ở đâu, không bắt đầu từ danh sách camera đang có.

Camera tại cửa kho cần quan sát những gì?

Cửa kho là khu vực chuyển tiếp giữa khu lưu giữ và bên ngoài.

Quyết định 247 yêu cầu camera tại cổng/cửa ra vào khu vực lưu giữ hàng hóa phải ghi rõ hình ảnh hoạt động đưa hàng hóa ra vào kho lưu giữ.

Vì vậy, camera tại cửa kho nên được bố trí để nhìn rõ:

Cửa kho.
Khu vực trước cửa.
Hướng đưa hàng vào.
Hướng đưa hàng ra.
Xe nâng hoặc phương tiện vận chuyển.
Hàng hóa được tập kết gần cửa.
Người và phương tiện đi qua khu vực.

Một lỗi thường gặp là camera chỉ nhìn thấy cánh cửa nhưng không quan sát được khu vực thao tác phía trước cửa.

Ví dụ, nếu xe nâng thường dừng sát cửa để lấy pallet, góc camera phải đủ rộng và đủ cao để không bị xe nâng hoặc pallet che mất vùng quan sát.

Camera cửa kho phải ghi được hoạt động xuất nhập hàng, không chỉ ghi được hình ảnh của cánh cửa.

Nếu DNCX có nhiều cửa xuất nhập, nên đánh số từng cửa và thể hiện từng vị trí camera trên sơ đồ.

Camera bên trong kho nên quan sát thế nào?

Với camera trong kho, vấn đề quan trọng nhất là khả năng quan sát toàn cảnh khu vực lưu giữ hàng hóa.

Quyết định 247 quy định camera trong kho, nếu DNCX có trang bị, phải cho phép quan sát toàn cảnh kho lưu giữ hàng hóa.

Tuy nhiên, “quan sát toàn cảnh” không đồng nghĩa với việc chỉ cần một camera góc rộng đặt giữa kho.

Cần xem xét đồng thời:

Chiều rộng kho

Camera có bao quát hết hai bên kho hay không?

Chiều sâu kho

Phía cuối kho có bị mất chi tiết không?

Độ cao hàng hóa

Pallet và hàng xếp cao có che khuất camera không?

Hệ thống kệ

Các dãy rack có tạo vùng khuất giữa camera và hàng hóa không?

Cột và kết cấu nhà kho

Cột thép, cột bê tông, dầm hoặc thiết bị PCCC có cản góc nhìn không?

Luồng xe nâng

Xe nâng có thường xuyên di chuyển vào vùng quan sát không?

Camera đặt cao hơn chưa chắc đã tốt hơn. Vị trí đúng là vị trí tạo được vùng quan sát phù hợp với chiều cao kệ, hàng hóa và luồng di chuyển thực tế.

Kho nguyên liệu cần bố trí Camera như thế nào?

Kho nguyên liệu thường có nhiều pallet, thùng hàng hoặc bao bì được xếp theo từng khu vực.

Khi khảo sát, nên xác định:

Cửa nhập → khu tập kết → khu lưu hàng → lối xe nâng → vị trí xuất hàng

Camera không nhất thiết phải đặt chính giữa từng khu vực.

Quan trọng hơn là phải tạo được các vùng quan sát liên tục, tránh việc camera thứ nhất kết thúc ở một góc nhưng camera thứ hai lại không bao quát được phần tiếp theo.

Đối với kho nguyên liệu có rack cao, có thể sử dụng nhiều camera cố định với các hướng nhìn khác nhau thay vì cố gắng sử dụng một camera duy nhất.

Kho thành phẩm cần chú ý gì?

Kho thành phẩm thường có luồng hàng di chuyển nhanh hơn, nhất là khi hàng được xuất liên tục.

Các vị trí nên được kiểm tra gồm:

Khu thành phẩm chờ xuất.
Cửa xuất hàng.
Khu vực tập kết pallet.
Lối xe nâng.
Khu vực đóng gói nếu nằm trong phạm vi lưu giữ.
Vị trí chuyển tiếp giữa kho và khu xuất hàng.

Nếu khu vực xuất hàng có cửa cuốn lớn, camera cần tính đến tình trạng cửa mở và đóng ở các thời điểm khác nhau.

Với kho thành phẩm, cần nhìn cả nơi hàng được lưu và nơi hàng được đưa ra khỏi kho; hai vùng này không phải lúc nào cũng nằm trong cùng một góc camera.

Kho phế liệu, phế phẩm có cần đưa vào phương án không?

Có thể có.

Quyết định 247 liệt kê kho phế liệu, phế phẩm nếu có trong nhóm vị trí lưu giữ hàng hóa cần được đưa vào hệ thống camera của DNCX.

Nếu doanh nghiệp có khu vực riêng, nên xác định rõ:

Vị trí kho/bãi.
Cổng hoặc cửa ra vào.
Cách xếp hàng.
Lối phương tiện đi vào.
Các góc khuất.
Khoảng cách tới tủ mạng gần nhất.

Không nên bỏ qua khu vực này chỉ vì diện tích nhỏ.

Một khu lưu giữ nhỏ nhưng nằm ngoài tầm quan sát vẫn có thể trở thành điểm mù của toàn bộ sơ đồ camera.

Làm sao giảm điểm mù trong kho DNCX?

Điểm mù thường xuất hiện ở những vị trí mà bản vẽ 2D khó thể hiện đầy đủ.

Kệ hàng cao

Kệ cao có thể che phần phía sau hoặc phía cuối kho.

Cột nhà xưởng

Camera đặt phía sau cột có thể mất một phần vùng quan sát.

Góc cuối kho

Đây là khu vực dễ bị bỏ sót khi chỉ sử dụng camera góc rộng.

Lối đi giữa các rack

Nhìn từ bên ngoài vào có thể thấy một phần hàng hóa nhưng không thấy hết chiều sâu.

Hàng hóa thay đổi theo thời gian

Ngay cả khi hệ thống hoạt động tốt lúc nghiệm thu, cách xếp hàng mới có thể làm phát sinh điểm mù sau này.

Điểm mù cần được kiểm tra theo layout thực tế, không nên chỉ nhìn thông số góc quay được công bố trên camera.

Camera góc rộng hay Camera Zoom/PTZ?

Mỗi loại có một vai trò khác nhau.

Camera góc rộng

Phù hợp khi cần:

Quan sát tổng thể.
Bao quát không gian rộng.
Theo dõi khu vực ít vật cản.
Quan sát bãi hoặc khu vực lưu hàng có diện tích lớn.

Nhược điểm là khi sử dụng tiêu cự quá rộng, chi tiết của vật thể ở xa có thể giảm.

Camera Zoom/PTZ

Có thể phù hợp với:

Kho rất lớn.
Bãi lưu hàng rộng.
Vị trí cần quan sát xa.
Khu vực có nhiều hướng cần kiểm tra.

Tuy nhiên, PTZ không nên mặc định thay thế camera cố định.

Khi PTZ quay sang hướng khác, khu vực cũ có thể không còn được quan sát chi tiết.

Camera cố định tạo vùng quan sát ổn định; PTZ/Zoom có thể bổ sung khả năng quan sát xa hoặc linh hoạt hơn.

Kho lớn nên chia vùng Camera ra sao?

Với kho lớn, nên chia khu vực trước khi tính số lượng thiết bị.

Ví dụ:

Vùng 1: Cửa nhập hàng
Vùng 2: Kho nguyên liệu
Vùng 3: Khu bán thành phẩm
Vùng 4: Kho thành phẩm
Vùng 5: Cửa xuất hàng
Vùng 6: Kho phế liệu/phế phẩm
Vùng 7: Bãi lưu giữ hàng hóa

Sau đó mới xác định từng camera sẽ phụ trách vùng nào.

Quyết định 247 cũng yêu cầu DNCX lập sơ đồ vị trí lưu giữ hàng hóa và vị trí lắp đặt camera có đánh số thứ tự, ghi chú để theo dõi và quản lý.

Chia vùng trước rồi mới chọn camera sẽ giúp hạn chế việc mua thiết bị trước nhưng sau đó phát hiện thiếu góc nhìn.

Ánh sáng và ngược sáng trong kho

Không gian kho DNCX có thể có nhiều điều kiện ánh sáng khác nhau.

Cửa kho

Ánh sáng ngoài trời mạnh hơn bên trong dễ tạo hiện tượng ngược sáng.

Cuối kho

Thường tối hơn khu vực gần cửa.

Khu vực bãi

Ánh sáng thay đổi theo thời gian và điều kiện thời tiết.

Khu vực có đèn nhà xưởng

Một số vị trí có thể xuất hiện vùng sáng mạnh xen kẽ vùng tối.
Vì vậy, khi lựa chọn camera cần kiểm tra hình ảnh ở cả điều kiện ban ngày và ban đêm.
Đối với các tiêu chí kỹ thuật, Quyết định 247 có quy định riêng tại Phụ lục I về những thông số tối thiểu của hệ thống camera trong các trường hợp thuộc phạm vi áp dụng.
Có thể xem thêm bài Tiêu chuẩn Camera Hải Quan theo QĐ247 để đối chiếu từng thông số.

Đừng đánh giá camera chỉ bằng hình ảnh ban ngày. Kho hoạt động liên tục thì điều kiện thiếu sáng cũng phải được tính từ lúc thiết kế.

Layout kho thay đổi có ảnh hưởng Camera không?

Có.

Việc thay đổi:

Chiều cao kệ.
Vị trí pallet.
Tuyến xe nâng.
Khu vực nhập/xuất.
Cửa kho.
Khu vực lưu hàng.

đều có thể làm thay đổi vùng quan sát.

Ví dụ, ban đầu camera nhìn được toàn bộ dãy rack cao 2,5 m. Sau khi đổi sang rack 4 m, phần phía sau có thể bị che khuất.

Do đó, mỗi khi layout kho thay đổi, doanh nghiệp nên kiểm tra lại camera.

Quyết định 247 cũng yêu cầu DNCX theo dõi tình trạng hoạt động của hệ thống và cập nhật nhật ký đối với các trường hợp mất điện, camera không hoạt động, sửa chữa hoặc bảo dưỡng.

Layout kho thay đổi thì sơ đồ camera cũng nên được kiểm tra lại, đặc biệt khi thay đổi rack hoặc luồng xuất nhập hàng.

Camera trong kho DNCX lưu trữ bao lâu?

Đây là phần cần tính ngay từ giai đoạn thiết kế hệ thống.

Theo Quyết định 247/QĐ-TCHQ, dữ liệu hình ảnh camera được kết nối trực tuyến với cơ quan hải quan quản lý DNCX và được lưu giữ tại DNCX tối thiểu 12 tháng. DNCX phải bảo đảm việc lưu trữ cho phép cơ quan hải quan truy cập, khai thác khi có yêu cầu.

Dung lượng lưu trữ phụ thuộc vào:

Yếu tố	Ảnh hưởng
Số lượng camera	Nhiều camera cần nhiều dung lượng hơn
Độ phân giải	Độ phân giải cao tạo nhiều dữ liệu
Bitrate	Bitrate càng cao càng cần nhiều dung lượng
Chuẩn nén	Ảnh hưởng kích thước dữ liệu
Chế độ ghi	Ghi liên tục cần dung lượng lớn
Thời gian lưu	Dữ liệu lưu 12 tháng cần dung lượng lớn

Với hệ thống có nhiều camera, nên tính dung lượng theo từng nhóm camera thay vì lấy dung lượng ổ cứng có sẵn rồi mới kiểm tra.

12 tháng không chỉ là yêu cầu về thời gian; đó còn là bài toán dung lượng lưu trữ phải được tính ngay từ đầu.

Có thể liên kết sang bài “12 tháng Camera Hải quan cần bao nhiêu TB?” ở phần này để người đọc đi sâu vào cách tính dung lượng.

Hệ thống Camera DNCX cần kết nối như thế nào?

Quyết định 247 quy định dữ liệu camera tại các vị trí thuộc phạm vi kết nối phải được kết nối trực tuyến với cơ quan hải quan quản lý DNCX. Các vị trí gồm cổng/cửa ra vào DNCX, cổng/cửa các kho lưu giữ hàng hóa, bãi lưu giữ và phía trong kho nếu có trang bị camera.

Về hạ tầng, một hệ thống có thể được tổ chức theo mô hình:

Camera IP → PoE Switch → Tủ mạng → Switch trung tâm → NVR/thiết bị lưu trữ → Hệ thống mạng → Kết nối phục vụ giám sát

Với DNCX có nhiều kho hoặc bãi nằm cách xa nhau, cần tính thêm tuyến truyền dẫn, tủ mạng trung gian và nguồn cấp cho thiết bị.

Camera DNCX không chỉ là bài toán chọn camera; mạng, nguồn, lưu trữ và đường truyền phải được thiết kế đồng bộ.

Checklist khảo sát Camera trong kho DNCX

Trước khi chốt phương án, nên kiểm tra:

Hạng mục	Nội dung
Cổng DNCX	Nhìn rõ phương tiện ra vào
Cửa kho	Ghi rõ hoạt động đưa hàng ra/vào
Kho nguyên liệu	Bao quát khu vực lưu giữ
Kho bán thành phẩm	Kiểm tra rack và điểm mù
Kho thành phẩm	Bao quát khu lưu hàng và cửa xuất
Kho phế liệu	Kiểm tra nếu có
Bãi hàng	Quan sát toàn cảnh
Rack cao	Kiểm tra vùng phía sau
Cột/kết cấu	Kiểm tra vật cản
Ánh sáng	Kiểm tra ngày/đêm
Lưu trữ	Tính tối thiểu 12 tháng
Kết nối	Kiểm tra khả năng kết nối trực tuyến
Sơ đồ	Đánh số camera và vị trí lưu giữ

Theo Quyết định 247, DNCX còn phải có sơ đồ vị trí lưu giữ và vị trí camera, nhật ký theo dõi tình trạng hoạt động, đồng thời có đầu mối để xử lý sự cố hệ thống.

Một checklist tốt phải kiểm tra cả góc nhìn, điểm mù, lưu trữ và kết nối chứ không chỉ kiểm tra camera có lên hình hay không.

Kết luận

Camera trong kho DNCX nên quan sát thế nào?

Trọng tâm là các khu vực lưu giữ hàng hóa, cổng/cửa ra vào và hoạt động đưa hàng hóa ra vào, thay vì lắp camera đồng đều cho toàn bộ nhà máy.

DNCX cần xác định rõ kho nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm, thành phẩm, phế liệu/phế phẩm và các khu vực lưu giữ hàng hóa khác; sau đó xác định góc quan sát, vị trí camera, điểm mù và tuyến kết nối phù hợp. Quyết định 247 cũng yêu cầu sơ đồ vị trí lưu giữ hàng hóa và vị trí camera phải được đánh số, ghi chú để quản lý.

Dữ liệu camera thuộc phạm vi kết nối trực tuyến với cơ quan hải quan phải được lưu giữ tại DNCX tối thiểu 12 tháng.